એગ્રોફોરેસ્ટ્રી અને તે કેવી રીતે પર્યાવરણને અસર કરે છે

જ્યારે આપણે કૃષિ વનીકરણ અને પર્યાવરણ પર તેની અસરો વિશે વાત કરીએ છીએ, ત્યારે કોઈને આશ્ચર્ય થવાનું શરૂ થઈ શકે છે કે આપણે શું કહેવા માંગીએ છીએ. ઠીક છે, આ લેખમાં, અમે કૃષિ વનીકરણ, તેની શાખાઓ અને તે આપણા પર્યાવરણને કેવી રીતે અસર કરે છે તેનો ખુલાસો કરીએ છીએ.

સામગ્રીનું કોષ્ટક

એગ્રોફોરેસ્ટ્રી શું છે?

કૃષિ વનીકરણની વ્યાખ્યા "વૃક્ષો સાથેની ખેતી" છે.

પરંતુ તે તેના કરતાં ઘણું વધારે છે.

એગ્રોફોરેસ્ટ્રી, જેને એગ્રો-સિલ્વીકલ્ચર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે જમીન ઉપયોગ વ્યવસ્થાપનનો એક પ્રકાર છે જ્યાં વિવિધ વૃક્ષો અથવા ઝાડીઓ વિકિપીડિયા અનુસાર, ગોચર જમીન અથવા પાકની નજીક અથવા તેની વચ્ચે વાવવામાં આવે છે. વનસંવર્ધન અને કૃષિ ટેકનોલોજીને જોડીને, કૃષિ વનીકરણ વધુ નફાકારક, ઉત્પાદક, વૈવિધ્યસભર, સ્વસ્થ અને ટકાઉ જમીન-ઉપયોગ પ્રણાલીઓનું નિર્માણ કરી શકે છે.

ખેતી અને વૃક્ષો વચ્ચેનો સંબંધ, ખાસ કરીને ખેતીમાં વૃક્ષોનો ઉપયોગ, એગ્રોફોરેસ્ટ્રી તરીકે ઓળખાય છે. આમાં ખેતરોમાં અને કૃષિ સેટિંગ્સમાં ઉગાડવામાં આવેલા વૃક્ષો, જંગલો અને તેની કિનારીઓ પર પાકની ખેતી અને કોકો, કોફી, રબર અને ઓઇલ પામ જેવા વૃક્ષોના પાકોનું ઉત્પાદન કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

એગ્રોફોરેસ્ટ્રી શું છે? - પુનઃપ્રકૃતિ

અન્ય કૃષિ ઘટકો સાથે વૃક્ષ-સંબંધિત ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ વિવિધ સ્કેલ પર નોંધપાત્ર હોઈ શકે છે: લેન્ડસ્કેપ્સમાં (જ્યાં કૃષિ અને જંગલની જમીન ઇકોસિસ્ટમ સેવાઓની જોગવાઈ નક્કી કરવા માટે મિશ્રણનો ઉપયોગ કરે છે), ખેતરોમાં (જ્યાં વૃક્ષો અને પાક એકસાથે ઉગાડવામાં આવે છે), અને ખેતરો (જ્યાં વૃક્ષો પશુઓ માટે ઘાસચારો, બળતણ, ખોરાક, આશ્રય અથવા લાટી સહિતના ઉત્પાદનોમાંથી આવક પૂરી પાડી શકે છે).

એગ્રોફોરેસ્ટ્રી એ કૃષિ અને વનસંવર્ધન પ્રણાલીઓનો ઉલ્લેખ કરે છે જેનો હેતુ ત્રણ મુખ્ય જરૂરિયાતો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે:

  • વાણિજ્યિક ઉપયોગ તેમજ લાકડા માટે વૃક્ષો ઉગાડવા;
  • વૈશ્વિક માંગ તેમજ ઉત્પાદકોની પોતાની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા પોષક તત્વોથી ભરપૂર ખોરાકનો વૈવિધ્યસભર અને પૂરતો પુરવઠો ઉત્પન્ન કરવો;
  • તે વર્તમાન અને ભાવિ પેઢીઓની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે સંસાધનો અને પર્યાવરણીય સેવાઓ પ્રદાન કરવાનું ચાલુ રાખે તેની ખાતરી કરવા માટે પર્યાવરણની જાળવણીની ખાતરી આપવી.

એગ્રોફોરેસ્ટ્રી એ કૃષિ સેટિંગ્સમાં વિવિધ પ્રકારના વૃક્ષોનું સંચાલન, વાવેતર, રક્ષણ અને પુનઃજનન કરવાની પ્રથા છે જ્યારે તેઓ મનુષ્યો, પશુધન અને વન્યજીવન તેમજ વાર્ષિક પાકો સાથે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરે છે.

કૃષિ વનીકરણના પ્રકાર

  • કૃષિ-સિલ્વીકલ્ચર સિસ્ટમ્સ
  • સિલ્વોપેસ્ટોરલ સિસ્ટમ્સ
  • એગ્રોસિલવોપેસ્ટોરલ સિસ્ટમ્સ

1. કૃષિ-સિલ્વીકલ્ચરલ સિસ્ટમ્સ

વૃક્ષો વચ્ચે રોપાયેલા પાક અને વૃક્ષ પાકો આ સિસ્ટમોના ઘટકો બનાવે છે. જ્યાં સુધી તેમને સુરક્ષિત સિંચાઈ મળે ત્યાં સુધી છોડને બે વર્ષ સુધી ઉગાડી શકાય છે. આ અભિગમમાં, જો શુદ્ધ ખેતીનો અભ્યાસ કરવામાં આવે તો ચાર વર્ષ સુધી પણ પાક ઉગાડી શકાય છે.

જો કે, ખેડૂતોએ ચોક્કસ સમયગાળામાં વારંવાર અનાજના પાકો ઉગાડવા સામે સાવચેત રહેવું જોઈએ, કારણ કે આના પરિણામે નાણાકીય નુકસાન થઈ શકે છે. મહત્તમ ઉત્પાદન કરવા માટે, ખેડૂતોએ તેમના પાકને વધુ અંતરે રાખવું જોઈએ જેથી કરીને દરેકને જમીનમાંથી મહત્તમ પોષક તત્વો મળે.

ઉન્નત આંતરખેડના કેટલાક ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે: ખેતરો પરના લાકડાની જમીન, વિન્ડબ્રેક, જીવંત વાડ, નદીના બફર વાવેતર; વૃક્ષો અને પાકોનું ટેમ્પોરલ આંતરખેડ (જેને " તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છેતૌંગ્યા"), ("તૌંગ્યા"); ગલી પાક; અને વૃક્ષો અને પાકોનું અવકાશી આંતરખેડ (ઘરના બગીચા, બહુમાળી વૃક્ષ, અને પાક સંયોજનો, નાઇટ્રોજન-ફિક્સિંગ વૃક્ષો, છાંયડો વૃક્ષોમાટે વૃક્ષો માટી સંરક્ષણ, ઊર્જા પાક).

2. સિલ્વોપેસ્ટોરલ સિસ્ટમ્સ

વુડી છોડનો ઉપયોગ ગોચર ઉગાડવા માટે સિલ્વોપેસ્ટોરલ સિસ્ટમમાં થાય છે. વૃક્ષો અને છોડો કે જે મુખ્યત્વે પશુ આહાર, જમીનની ગુણવત્તા સુધારણા અથવા ચારા માટે વાવવામાં આવે છે તેનો પણ આ અભિગમમાં સમાવેશ કરી શકાય છે.

સિલ્વોપાશ્ચર સિસ્ટમ્સને જૂથ બનાવવા માટે ત્રણ શ્રેણીઓનો ઉપયોગ કરી શકાય છે:

  • ગોચરમાં ઝાડીઓ અને ઝાડ
  • વસવાટ કરો છો હેજરો અને ચારા વૃક્ષ અવરોધ
  • પ્રોટીન અનામત

ગોચરમાં ઝાડીઓ અને ઝાડ

ઘાસચારાના ઉત્પાદનમાં મદદ કરવા માટે, ઝાડીઓ અને વૃક્ષો સમપ્રમાણરીતે અથવા અસમપ્રમાણ રીતે વાવવામાં આવે છે. Tamarindus indica, Acacia nilotica અને Acacia leucopheloea આમાં સામાન્ય ઘટકો છે.

વસવાટ કરો છો હેજરો અને ચારા વૃક્ષ અવરોધ

વાડને મજબૂત કરવા માટે, આમાં માત્ર હેજ અથવા ઘાસચારાના વૃક્ષો વાવવાનો સમાવેશ થાય છે. ગ્લિરિસિડિયા સેપિયમ, બબૂલ પ્રજાતિઓ, એરિથ્રીના પ્રજાતિઓ અને સેસ્બેનિયા ગ્રાન્ડિફ્લોરા એ આ પ્રકારના કૃષિ વનીકરણમાં વપરાતા વૃક્ષના ઘટકો છે.

પ્રોટીન અનામત

પ્રોટીન બેંકના મુખ્ય ઘટકો બહુહેતુક વૃક્ષો છે. પશુ આહાર પૂરો પાડવા માટે, આ વૃક્ષો સામાન્ય રીતે ખેતરોમાં અથવા તેની નજીકમાં પ્રોટીનથી ભરેલા હોય છે. આલ્બિઝિયા લેબેક, ગ્લિરિસિડિયા સેપિયમ, સેસ્બેનિયા ગ્રાન્ડિફ્લોરા અને એકેસિયા નિલોટિકા આમાં રોકાયેલી પ્રજાતિઓ છે.

ઉદાહરણોમાં ગોચર અથવા રેન્જલેન્ડ પરના વૃક્ષોનો સમાવેશ થાય છે; તેમની નીચે ચરતા પ્રાણીઓ સાથે ઝાડના પાક; અને ખેતરો અથવા રેન્જલેન્ડ્સ પર પ્રોટીનથી ભરપૂર વૃક્ષ ચારો. ઉપરાંત, ઉપરના વૃક્ષો અને પાકોનું એકસાથે અવલોકન કરો.

3. એગ્રોસિલ્વોપેસ્ટોરલ સિસ્ટમ્સ

એગ્રોસિલ્વોપેસ્ટોરલ પ્રણાલીઓમાં, વુડી બારમાસીને ઘાસના મેદાનો અને વાર્ષિક છોડ સાથે જોડવામાં આવે છે. ઘરના બગીચા અને વુડી હેજરોઝ બે જૂથો છે જેમાં આને પણ અલગ કરી શકાય છે.

વુડી હેજરોઝ

કારણ કે તેઓ ઝડપથી વિકસે છે અને લીલા ઘાસ, જમીન સંરક્ષણ અને લીલા ખાતર માટે આદર્શ છે, લાકડાની હેજનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. લ્યુકેના લ્યુકોસેફાલા, સેસ્બેનિયા ગ્રાન્ડિફ્લોરા અને એરીથ્રીના પ્રજાતિઓ સામાન્ય પ્રજાતિ છે.

ઘરના બગીચા

આ પદ્ધતિ દક્ષિણ અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા જેવા ઉચ્ચ-વરસાદવાળા સ્થળો માટે બનાવવામાં આવી છે. ઘરના બગીચાઓમાં વૃક્ષોની વિવિધ જાતિઓ સાથે વાવેતર કરી શકાય છે. આ સિસ્ટમ દ્વારા પ્રાણીઓના ઘટકોને પણ સપોર્ટ કરી શકાય છે. કારણ કે તેઓ વધેલા ઉત્પાદન અને વધુ ટકાઉતાને પ્રોત્સાહન આપે છે, ઘરના બગીચા ખાસ કરીને ફાયદાકારક છે.

ઉદાહરણોમાં પશુ-થીમ આધારિત ઘરના બગીચા અને મધમાખી ઉછેર અથવા મધમાખી ઉછેર, પાક અને વૃક્ષો સાથેનો સમાવેશ થાય છે. સિલ્વોપેસ્ટોરલ અને એગ્રીસિલ્વિકલ્ચરલ સિસ્ટમ્સના શીર્ષકો હેઠળની વસ્તુઓ વધુ ઉદાહરણો છે.

એગ્રોફોરેસ્ટ્રી સિસ્ટમમાં જમીન-ઉપયોગમાં ફેરફારનો સમાવેશ થઈ શકે છે, ઉદાહરણ તરીકે, કોફી અથવા કોકોના વાવેતર માટે જંગલની મંજૂરી. પાક અને પશુધનની જેમ, કૃષિ વનીકરણમાં પણ અન્ય સુસંગત ઘટકો છે.

કૃષિ વનીકરણના પ્રકાર પર આધાર રાખીને, આ પ્રણાલીઓ ગરમી, ભેજની વિવિધતા અને કઠોર હવામાનની અસરોને ઘટાડીને આબોહવા પરિવર્તન અનુકૂલનમાં ક્યારેક મદદ કરી શકે છે.

કૃષિ વનીકરણનું મહત્વ

એગ્રોફોરેસ્ટ્રી ઘણા ફાયદા આપે છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

  • સુધારેલ પોષણ અને ખાદ્ય સુરક્ષા
  • વધેલી ઉત્પાદકતા
  • વૃક્ષોથી વધુ ને વધુ ફાયદા!
  • સ્થાનિક સમુદાયો અને સંસ્કૃતિઓને સમર્થન આપો
  • જો ટકાઉ ઉપયોગ કરવામાં આવે તો અમુક વિસ્તારોમાં ગરીબી ઘટાડી શકાય છે

1. સુધારેલ પોષણ અને ખાદ્ય સુરક્ષા

કૃષિ ક્ષેત્રોમાં, વૃક્ષો વાવવાથી ઉચ્ચ ખાદ્ય ઉત્પાદન અને વધુ ખાદ્ય સુરક્ષામાં યોગદાન મળી શકે છે. વધુમાં, કારણ કે કૃષિ વનીકરણ વધુ વિવિધતા અને ગુણવત્તા સાથે ખોરાકનું ઉત્પાદન કરે છે, તે પોષણ અને એકંદર આરોગ્યને સુધારે છે.

કૃષિ વનીકરણના ઘટક તરીકે, વૃક્ષો વાવેતર ખોરાક, બળતણ અને લાકડા સિવાયની ચીજવસ્તુઓનું ઉત્પાદન કરી શકે છે જે વેચી શકાય છે અથવા વાપરી શકાય છે, વધુ સુરક્ષા અને ખોરાક પૂરો પાડે છે.

સામાન્ય રીતે, ઘરોને પોષક તત્ત્વોથી ભરપૂર ફળો, બદામ અને પાંદડાઓનો લાભ મળી શકે છે જે વૃક્ષો પેદા કરી શકે છે. જ્યારે પાંદડાનો ઉપયોગ પશુઓના ચારા તરીકે કરી શકાય છે, તો કાપેલા વૃક્ષો અને તેમના બચેલા છોડને રસોઈ અને ગરમ કરવા માટે લાકડાની ઉર્જા તરીકે વાપરી શકાય છે.

ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ ઉપરાંત, કૃષિ વનીકરણ લાટી, ફાઇબર, ઘાસચારો અને ઘાસચારો, હસ્તકલા ઉત્પાદનો, ઔષધીય ઉત્પાદનો, હેજિંગ સામગ્રી અને પેઢા અને રેઝિન જેવા ઉત્પાદનોની વિશાળ શ્રેણીના ઉત્પાદનને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે.

2. ઉત્પાદકતામાં વધારો

વૃક્ષો વધારાનો પાક પૂરો પાડે છે જે ખેડૂતોને સબપાર પાકોથી રક્ષણ આપે છે. જો પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓ, જેમ કે વરસાદી ઉનાળો અથવા હળવો શિયાળો, મુખ્ય પાક નિષ્ફળ જાય છે, તો ફળ, બદામ અથવા લાકડા આવકનો બેકઅપ સ્ત્રોત પ્રદાન કરી શકે છે.

મોસમી માંગના શિખરો અને ખીણોને ટાળીને, કૃષિ વનીકરણ દ્વારા વૈવિધ્યસભર પાક ખેતીના સાહસોને આખું વર્ષ કાર્ય કરી શકે છે અને આવકનો સ્થિર પ્રવાહ પ્રદાન કરી શકે છે.

3. વૃક્ષોથી વધુ ને વધુ ફાયદા!

કૃષિ વનીકરણ અભિગમના ભાગરૂપે, વૃક્ષો વાવવાથી પાક, પ્રાણીઓ અને લોકોના અસ્તિત્વ અને સુખાકારીની ખાતરી કરવામાં મદદ મળી શકે છે. મજબૂત પવનને વૃક્ષો દ્વારા અવરોધિત કરી શકાય છે, પાકને નુકસાનથી બચાવી શકાય છે.

ઝાડની બાજુમાં અમુક પાક ઉગાડવાથી ઉપજમાં વધારો થઈ શકે છે કારણ કે તે છાયામાં ખીલે છે, જેમ કે શિયાળુ ઘઉં, જવ અને આલ્ફાલ્ફા. ગરમીના દિવસોમાં છાંયડો આપવા અને ઠંડીના દિવસોમાં પ્રાણીઓને ઠંડીથી બચાવવા ઉપરાંત, વૃક્ષો પ્રાણીઓના તાણને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.

વધુમાં, વૃક્ષોની સ્થાપના ખોરાકની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરવામાં મદદ કરી શકે છે કારણ કે તાપમાનમાં ફેરફારને કારણે ખોરાક આપવાની પદ્ધતિમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. વધુમાં, વૃક્ષો કુદરતી સારવાર અને દવાઓ આપી શકે છે.

4. સ્થાનિક સમુદાયો અને સંસ્કૃતિઓને સમર્થન આપો

કૃષિ વનીકરણનો હેતુ પ્રાદેશિક સંસ્કૃતિઓ અને સમુદાયોના વિકાસને ટેકો આપવાનો છે. એગ્રોફોરેસ્ટ્રી નિષ્ણાતોની મદદથી પરંપરાગત પ્રણાલીઓની લાંબા ગાળાની સદ્ધરતાની બાંયધરી આપતી વખતે સ્થાનિક લોકો અને સ્થાનિક સમુદાયો તેમના રિવાજો અને માન્યતાઓને જાળવી શકે છે.

વધુમાં, કૃષિ વનીકરણ મૂળ પ્રજાતિઓ અને કામ કરવાની પદ્ધતિઓનું સંરક્ષણ કરીને માનવતાના કૃષિ વારસાને જાળવવામાં ફાળો આપે છે.

એ યાદ રાખવું પણ અગત્યનું છે કે કૃષિ વનીકરણ સ્થાનિક આધ્યાત્મિક માન્યતાઓ, સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને આદરણીય ગ્રામીણ આજીવિકાને સમર્થન આપી શકે છે. કૃષિ સ્થાનોને સ્થાનાંતરિત કરવાની જરૂરિયાતને દૂર કરીને, કૃષિ વનીકરણ નજીકના સમુદાયોના સ્થિરીકરણ અને વૃદ્ધિમાં પણ ફાળો આપે છે.

5. જો ટકાઉ ઉપયોગ કરવામાં આવે તો અમુક વિસ્તારોમાં ગરીબી ઘટાડી શકાય છે

વૃક્ષોના આર્થિક મૂલ્યને કારણે અને વૃક્ષ ઉત્પાદનો, ખાસ કરીને વિકાસશીલ અથવા વધતા રાષ્ટ્રોમાં, એગ્રોફોરેસ્ટર્સ તેમની ગરીબીનું સ્તર ઓછું કરી શકે છે અને આજીવિકા કમાઈ શકે છે. કેટલાક લોકો માટે, તાજેતરમાં જનરેટ કરાયેલા વૃક્ષ ઉત્પાદનોમાં મૂલ્ય ઉમેરવાનો અર્થ એ હોઈ શકે છે કે આજીવિકા મેળવવી અને નોકરીઓ બનાવવી.

ખેડૂતોને આવક પેદા કરવાના સાધન તરીકે કૃષિ વનસંવર્ધનને ટેકો આપવા માટે આપવામાં આવતા પ્રોત્સાહનોનો પણ લાભ થઈ શકે છે. એ યાદ રાખવું પણ અગત્યનું છે કે વૃક્ષો વાવવાથી ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટાડી શકાય છે, ઘરની આવકમાં વધારો થાય છે.

કૃષિ વનીકરણ પ્રણાલીઓ માત્ર ખોરાક, ચારા, બળતણ અને લાકડાના ઉત્પાદનમાં વધારો કરતી નથી, પરંતુ તેઓ કુલ પાકની નિષ્ફળતાની સંભાવનાને પણ ઘટાડે છે, જે મોનોકલ્ચર અને સિંગલ-ક્રોપિંગ સિસ્ટમ્સમાં નિયમિત ઘટના છે.

કેવી રીતે કૃષિ વનીકરણ પર્યાવરણને અસર કરે છે

  • જૈવવિવિધતા વધારવી
  • વન્યજીવન માટે વધુ જગ્યા
  • આવકના મજબૂત સ્ત્રોતોનો વિકાસ
  • જમીનનું માળખું વધારવું
  • જળ સંસાધનોનું સંરક્ષણ
  • આબોહવા પરિવર્તન શમન અને અનુકૂલન
  • કાર્બન જપ્તી
  • બાયોરિમેડિયેશનમાં ઉપયોગી
  • ઘટાડી વનનાબૂદી
  • વહેણ અને જમીનના ધોવાણને નિયંત્રિત કરે છે

1. જૈવવિવિધતા વધારવી

કૃષિ વનીકરણ ઘણું બધું પ્રદાન કરે છે જૈવવિવિધતા પરંપરાગત ખેતી કરતાં. એક પ્રદેશ જે છે વિવિધ છોડની જાતોનું ઘર વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓની વધુ વિવિધતાને સમર્થન આપી શકે છે અને વાસ્તવિક જંગલને વધુ નજીકથી મળતા આવે છે.

મોટા વૃક્ષો પક્ષીઓ અને ચામાચીડિયા સહિત અન્ય પ્રજાતિઓને માળો બાંધવા અને ખોરાક શોધવા માટે જગ્યા આપે છે જ્યાં તેઓ અન્યથા કરી શકતા નથી. આ મદદરૂપ પ્રાણીઓ તેથી જંતુઓની વસ્તી ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે.

જ્યારે તમે પરંપરાગત રીતે ખેતી કરો છો, ત્યારે તમને એક જ રોગ અથવા જીવાત દ્વારા તમારા તમામ પાકનો નાશ થવાનું જોખમ રહે છે. પાક, છોડ અને પશુઓની વિશાળ વિવિધતા રાખવાથી તે થવાની શક્યતા ઘણી ઓછી બને છે.

2. વન્યજીવન માટે વધુ જગ્યા

વન્યજીવનો ભૂપ્રદેશ પર સમાન દાવો છે જેમ આપણે કરીએ છીએ. જો ખેડૂતો એગ્રોફોરેસ્ટ્રી દ્વારા નાના ખેતરમાંથી સમાન ઉત્પાદન મેળવી શકે, તો જગ્યાના સંતુલનનો ઉપયોગ વન્યજીવનને આશ્રય આપવા માટે વધારાના વૃક્ષો અને હેજરો વાવવા માટે થઈ શકે છે.

કેટલાક પ્રયોગોમાં, વધારાના રહેઠાણો પણ ફાયદાકારક રહ્યા છે જંતુઓની વસ્તી ઘટાડવી, કારણ કે તેઓ "મૈત્રીપૂર્ણ શિકારીઓ" માટે આશ્રયસ્થાન તરીકે સેવા આપે છે, જે તેમની ગેરહાજરીમાં પાકનો વપરાશ કરે છે અથવા નુકસાન કરે છે.

વધુમાં, એગ્રોફોરેસ્ટ્રી લેન્ડસ્કેપ્સ વન્યજીવન માટે સમગ્ર વસવાટોમાં મુસાફરી કરવા માટે પુષ્કળ માર્ગો પ્રદાન કરે છે, જે સમાગમ અને ઘાસચારો માટે જરૂરી છે.

3. આવકના મજબૂત સ્ત્રોતોનો વિકાસ

વધતા વૃક્ષો પાક અને પશુધનની સાથે કુદરતી આફતો, જોખમો અને સામાજિક આર્થિક મંદીમાંથી પુનઃપ્રાપ્તિમાં પણ મદદ કરી શકે છે, તેમજ કૃષિ ઉત્પાદન સંબંધિત નબળાઈઓને ઘટાડી શકે છે.

દાખલા તરીકે, કૃષિ વનીકરણ અર્થશાસ્ત્ર સિસ્ટમમાં ઉત્પાદનની વિવિધતા વધારીને આર્થિક નિષ્ફળતાની શક્યતા ઘટાડે છે. ઝાડના મૂળ જમીનની રચનાને મજબૂત બનાવી શકે છે, જે જમીનના ધોવાણને ઘટાડીને, જમીનની ફળદ્રુપતા વધારીને અને સંભવિત ભૂસ્ખલનને ટાળીને પાકને ફાયદો કરે છે.

વધુમાં, વૃક્ષો અટકાવવામાં મદદ કરી શકે છે ડેઝર્ટિફિકેશન અને તેના સામાજિક, કૃષિ અને પર્યાવરણીય અસરો.

તેથી, ટકાઉ ઉત્પાદકતાનું ઊંચું સ્તર કૃષિ આવકના ઊંચા સ્તરમાં અનુવાદ કરે છે. એ યાદ રાખવું પણ અગત્યનું છે કે કૃષિ વનીકરણ લાંબા ગાળાની નોકરીઓ અને વધુ આવકમાં પરિણમી શકે છે, જે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જીવનધોરણમાં વધારો કરે છે.

4. જમીનનું માળખું વધારવું

ઘાના અને કોલંબિયા જેવા રાષ્ટ્રોમાં, જ્યાં કોફી અને કોકો ઢોળાવ પર ઉગાડવામાં આવે છે, કૃષિ વનીકરણ ખાસ કરીને નિર્ણાયક છે. આ ઊંચાઈ પરના ખેડૂતો ભૂસ્ખલનનું જોખમ ચલાવે છે અને માટીનું ધોવાણ, જે ઉપજની સુસંગતતાને ગંભીરપણે જોખમમાં મૂકે છે.

અટકાવવા ભૂસ્ખલન, ધોવાણ અને અધોગતિ, અમારા કાર્યક્રમો એવા વૃક્ષો વાવે છે જે ખાસ કરીને ઢોળાવને અનુકૂળ હોય છે. આ વૃક્ષો માત્ર જમીનમાં મહત્વપૂર્ણ પોષક તત્વો ઉમેરતા નથી પણ પાતળી જમીનની રચનાને મજબૂત કરવામાં પણ મદદ કરે છે.

5. જળ સંસાધનોનું સંરક્ષણ

ફ્રાન્સના દક્ષિણમાં દ્રાક્ષની ખેતી માટે પાણી બચાવવા માટે વૃક્ષો જરૂરી છે, જ્યાં વાઇનની નોંધપાત્ર સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક અસર છે. કારણે જમીનના પોષક તત્ત્વોની અવક્ષય અને ભૂગર્ભજળ આબોહવા પરિવર્તન દ્વારા લાવવામાં આવેલા સંસાધનો, ફ્રાન્સમાં વાઇનનું ઉત્પાદન વધુ અને વધુ સંવેદનશીલ બની રહ્યું છે.

અમે એગ્રોફોરેસ્ટ્રી દ્વારા જમીનની નીચે પાણી જાળવી રાખતી વૃક્ષોની પ્રજાતિઓનું વાવેતર કરી શકીએ છીએ, જે પોષક તત્ત્વોના ચક્રમાં મદદ કરીને જમીનની ગુણવત્તામાં પણ સુધારો કરે છે. જમીનને વધુ બગડવાથી ધોવાણ અટકાવવું.

એકવાર જાડા છત્ર ઉગાડ્યા પછી ઝાડના પાંદડા સૂર્યપ્રકાશનો ભાગ બંધ કરે છે. વરસાદી પાણી પ્રવેશી શકે છે, પરંતુ જમીન ઠંડી અને છાયાવાળી હોવાથી તે વધુ ધીમેથી બાષ્પીભવન થાય છે.

6. આબોહવા પરિવર્તન શમન અને અનુકૂલન

ની અસર ઘટાડવી વાતાવરણ મા ફેરફાર on કૃષિ કૃષિ પ્રણાલીમાં વૃક્ષો ઉગાડીને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. ખેતરોમાં ઉગાડવામાં આવેલા વૃક્ષોમાંથી બનાવેલ વૃક્ષોના ઉત્પાદનો ખરીદવાથી વૃક્ષોને સાફ કરવાની જરૂરિયાત ઓછી થાય છે, જે દર ધીમો પડે છે. વનનાબૂદી, જે સંગ્રહિત કાર્બન ડાયોક્સાઇડ મુક્ત કરે છે અને ઝડપથી દૂર કરે છે ગ્રહનો કાર્બન ડૂબી જાય છે.

વધુમાં, તાપમાન, હવામાં પાણીની વરાળનું પ્રમાણ અને પવનની ઝડપ જેવા સૂક્ષ્મ આબોહવા પરિબળોને સમાયોજિત કરીને, કૃષિ વનીકરણ આબોહવાની પરિસ્થિતિઓ અને હવામાનની પેટર્નના સુધારણામાં નોંધપાત્ર રીતે ફાળો આપે છે, જે પાકની વૃદ્ધિ અને પશુ કલ્યાણને લાભ આપે છે.

આ સામાન્ય રીતે હવાની ગુણવત્તા, પાણીની સાંદ્રતા, વરસાદના ચક્ર અને પેટર્ન, પવન ધોવાણ અને અન્ય પરિબળોને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે જે કૃષિ પર આબોહવા પરિવર્તન અને ગ્લોબલ વોર્મિંગના પરિણામોને ઘટાડી શકે છે.

6. કાર્બન સિક્વેસ્ટ્રેશન

ખીલવા માટે, વૃક્ષો અને અન્ય છોડ પર્યાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ લે છે. તેઓ તેમની અંદર કાર્બન જાળવી રાખે છે અને ઓક્સિજન છોડે છે. તે પૃથ્વી પરના સૌથી મોટા CO2 ટ્રેપ્સમાંનું એક છે, જે મહાસાગરોમાં ફાયટોપ્લાંકટોન પછી બીજા ક્રમે છે.

જો એક એગ્રોફોરેસ્ટ્રી ફાર્મમાં બહુ બદલાવ ન આવે તો પણ, વિશ્વભરમાં ખેતરોમાં વાવેલા લાખો વૃક્ષો કદાચ મોટો ફરક લાવી શકે છે. જો કે કોઈપણ વૃક્ષ મદદ કરશે, ઓક અને ચેસ્ટનટ વૃક્ષો ખાસ કરીને કાર્બનને શોષવામાં અસરકારક છે.

7. બાયોરિમેડિયેશનમાં ઉપયોગી

પર્યાવરણમાં ઝેરી તત્વોને વિઘટન કરવા માટે કુદરતી રીતે બનતા અથવા હેતુપૂર્વક રજૂ કરાયેલા જીવંત સ્વરૂપોનો ઉપયોગ બાયોરેમીડિયેશન તરીકે ઓળખાય છે. સંશોધનોએ મુશ્કેલીકારક જમીનના જૈવ-નિર્માણમાં કૃષિ વનીકરણ તકનીકોનું મૂલ્ય દર્શાવ્યું છે.

8. ઘટાડી વનનાબૂદી

લાખો એકર વરસાદી જંગલો હાલમાં પ્રાણીઓના ચરવા માટે દૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે. પાક અને પ્રાણીઓ ચરવા માટે મેદાનો અને ખાલી મેદાનો બનાવવા માટે જંગલો સાફ કરવાની જગ્યાએ કેટલાક વૃક્ષો સિસ્ટમમાં ઉમેરી શકાય છે.

9. વહેણ અને જમીનના ધોવાણને નિયંત્રિત કરે છે

પરંપરાગત ખેડૂતો માટે, વહેણ અને જમીનનું ધોવાણ એક ગંભીર પડકાર છે. તેઓ કૃષિ વનીકરણ લાગુ કરીને ઘટાડી શકાય છે. ઝાડના મૂળ અને અન્ય વનસ્પતિઓ દ્વારા માટી અને પાણી જળવાઈ રહે છે, જમીનનું ધોવાણ ટાળે છે.

ધોવાણ અને વહેણ ઘટાડવામાં મદદ કરવા માટે તમે તમારી જમીનમાં વળાંકો અને અન્ય લાક્ષણિકતાઓ ઉમેરી શકો છો, પરંતુ વધારાના વૃક્ષો રાખવાથી પણ લાભ થશે.

કૃષિ વનીકરણ ઉદાહરણો

હવે જ્યારે અમે કૃષિ વનીકરણની મુખ્ય શ્રેણીઓને આવરી લીધી છે, ચાલો થોડી વધુ કૃષિ વનીકરણ તકનીકોનું પરીક્ષણ કરીએ.

  • જંગલોની ખેતી
  • વિન્ડબ્રેક્સ
  • અપલેન્ડ બફર્સ અને રિપેરિયન
  • વસવાટ કરો છો વાડ
  • છાંયડો પાક
  • હિલસાઇડ સિસ્ટમ્સ
  • તળંગ્યા
  • મશરૂમ ઉત્પાદન
  • મધમાખી ઉછેર
  • ફિશ ફાર્મિંગ

1. જંગલોની ખેતી

ફોરેસ્ટ કેનોપીના આવરણ હેઠળ ઉચ્ચ-મૂલ્યવાળા પાકની ખેતી કરવી, જે માઇક્રોકલાઈમેટ સહિત અસંખ્ય ફાયદાઓ પ્રદાન કરે છે, તેને વન ખેતી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સેલ્વો-ખેતીપાત્ર અથવા સિલ્વોપેસ્ટોરલ એગ્રોફોરેસ્ટ્રી ઘણીવાર વૃક્ષો અથવા છોડની એક અથવા બે પ્રજાતિઓનો ઉપયોગ કરે છે.

વન ખેતીના સાત સ્તરો જમીન આવરણ સ્તર, ઝાડી સ્તર, વનસ્પતિ સ્તર, વેલો સ્તર, અન્ડરસ્ટોરી, ઓવરસ્ટોરી અને મૂળ સ્તર છે.

2. વિન્ડબ્રેક્સ

પવનને રોકવા માટે યોગ્ય સ્થળોએ છોડ અથવા ઝાડવા રોપવાથી વિન્ડબ્રેક બને છે. તેઓનો ઉપયોગ પાક અથવા પશુધનને નુકસાન કરતા મજબૂત પવનોને રોકવા માટે કરી શકાય છે.

3. અપલેન્ડ બફર્સ અને રિપેરિયન

આ કાયમી વનસ્પતિ પટ્ટીઓ છે, જેમ કે વૃક્ષો, ઊંચા ઘાસ અને ઝાડીઓ, જે પાણીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરવાની સાથે ધોવાણને નિયંત્રિત કરે છે અને અટકાવે છે. તેનો ઉપયોગ કરવા માટેના સૌથી સામાન્ય સ્થાનો નજીક છે ભીની જમીન. કૃષિ વનીકરણમાં, બફર સ્ટ્રીપ્સ અને હેજરો સમાન કાર્ય કરી શકે છે.

4. વસવાટ કરો છો વાડ

જાડા હેજ જીવંત વાડ બનાવવા માટે વૃક્ષો વચ્ચે ઉગાડવાની તાલીમ આપી શકાય છે. અંતિમ ઉત્પાદન એ જીવંત છોડની વાડ છે જેનો ઉપયોગ થોડા વર્ષો પછી લોકો અને પ્રાણીઓ બંનેની હિલચાલને મર્યાદિત કરવા માટે થઈ શકે છે.

જીવંત વાડ પક્ષીઓ અને અન્ય શિકારીઓ માટે પણ ઘર પૂરું પાડે છે જે જંતુઓ ખવડાવે છે. જો તમે કુદરત દ્વારા બનાવેલી વાડ મેળવી શકો છો, તો શા માટે લાકડા પર પૈસા ખર્ચો? જ્યારે તે વધે છે, ત્યારે થોડી ધીરજ જરૂરી છે.

5. શેડ પાક

આ એવા પાકો છે જે પરિપક્વતાની નીચે હેતુપૂર્વક ઉગાડવામાં આવે છે, છાયાવાળી છત્રો. કારણ કે લેટીસ બોલ્ટ જ્યારે ખૂબ સૂર્યપ્રકાશ સાથે ખૂબ ગરમ થાય છે, ત્યારે ઉગાડનારાઓ એવા પાકની ખેતી કરી શકે છે જે ઉનાળામાં ઠંડીની સ્થિતિ પસંદ કરે છે. કોફીનું બીજું ઉદાહરણ જે નીંદણની જરૂરિયાત ઘટાડીને સ્વાદ અને ગુણવત્તામાં વધારો કરે છે તે શેડમાં ઉગાડવામાં આવેલી કોફી છે.

6. હિલસાઇડ સિસ્ટમ્સ

ઊંચી ટેકરીઓ પર ઉગાડવું પડકારરૂપ હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને હોન્ડુરાસ અથવા ભારત જેવા રાષ્ટ્રોમાં જે વારંવાર મોસમી પૂરનો ભોગ બને છે. પોષક તત્ત્વોની ઉણપવાળી, શુષ્ક જમીનને પાછળ છોડીને ઉપરની જમીન પૂરથી ધોવાઈ શકે છે.

નાઈટ્રોજન-ફિક્સિંગ વૃક્ષો છાંયો પૂરો પાડી શકે છે, જમીનને ભેજવાળી રાખવામાં મદદ કરી શકે છે અને ધોવાણ ઓછું કરી શકે છે. ખાતર અને અન્ય કાર્બનિક પદાર્થો સાથે જમીનને ફરીથી ભરવા માટે, ચરતા પશુધનને પણ દર થોડી ઋતુમાં વિસ્તાર પર ફેરવી શકાય છે.

7. તળંગ્યા

તૌંગ્યા નામની કૃષિ વનીકરણ પદ્ધતિ બર્મામાં ઉદ્ભવી. વૃક્ષારોપણ અથવા બગીચાના પ્રારંભિક તબક્કામાં, જ્યારે વૃક્ષો હજુ નાના હોય છે અને વિકાસશીલ હોય છે, ત્યારે મોસમી પાકો વાવવામાં આવે છે, જેનાથી ઘણા બધા ખાલી જગ્યાઓ રહે છે. પાક હવે તે જગ્યા પર કબજો કરે છે જ્યાં નીંદણ હતા.

8. મશરૂમ ઉત્પાદન

મશરૂમ એક એવો પાક છે જેને ઘણા ખેડૂતો ક્યારેય ઉગાડવાનું વિચારતા નથી. પરંતુ તમે આશ્ચર્યજનક રીતે ઓછા કામ સાથે સન્માનજનક જીવન જીવવા માટે પૂરતા પ્રમાણમાં ખાદ્ય મશરૂમ્સ ઉગાડવાનું શરૂ કરી શકો છો. તમે જે પ્રકારના મશરૂમનું ઉત્પાદન કરવા માગો છો તેના આધારે, તાજેતરમાં પડેલા લોગ અને જમીનમાં મશરૂમના સ્પાન અથવા બીજકણ હોઈ શકે છે.

સૌથી સામાન્ય અને, સંભવત,, સૌથી સરળ ઓઇસ્ટર્સ અથવા શિયાટેક મશરૂમ્સ છે. પરંતુ જો તમે નસીબદાર છો, તો તમે વધુ સખત અને વધુ પ્રપંચી પ્રજાતિઓનો પ્રયાસ કરી શકો છો, જેમ કે મોરેલ્સ. માત્ર મશરૂમ્સ એક સ્વાદિષ્ટ ખોરાક નથી, પરંતુ તે તમારા ખાદ્ય જંગલના સામાન્ય સ્વાસ્થ્યને પણ સુધારી શકે છે.

ઓર્ગેનિક સામગ્રી, જેમ કે ક્ષીણ થતા લોગ અને પાંદડા, ફૂગ દ્વારા ઝડપથી તૂટી જાય છે, જે તેને સમૃદ્ધ જમીનમાં ફેરવે છે. ફૂગના માયસેલિયમ, અથવા રુટ સિસ્ટમ્સ, પાક અને ઝાડ સાથે ફાયદાકારક ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓ ધરાવે છે જે તેમના કદને વેગ આપી શકે છે અને વધારી શકે છે.

9. મધમાખી ઉછેર

કોઈપણ કૃષિ વનીકરણ પ્રણાલીમાં એક ઉત્તમ ઉમેરો મધમાખી છે. મધમાખીઓને રહેવાની જગ્યા પૂરી પાડવાના બદલામાં, તમે તમારા પાકને પરાગાધાન કરાવીને પાકની ઉપજમાં વધારો કરી શકો છો. બોનસ તરીકે, તમને સ્વાદિષ્ટ મધ પણ મળશે. મધમાખી વસાહતની સ્થાપના અને જાળવણી કરવા માટે તમે વિચારી શકો તેના કરતાં ઓછો સમય અને કાર્ય લે છે.

10. માછલી ઉછેર

કેટલાકનો પરિચય માછલી, જેમ કે ટ્રાઉટ, ઇકોસિસ્ટમ માટે યોગ્ય હોઈ શકે છે જો તમારા એગ્રોફોરેસ્ટમાં તળાવ અથવા અન્ય બંધ પાણીનો સ્ત્રોત હોય. માછલીઓને જીવવા માટે માત્ર બગ્સ અને અન્ય નાના જીવસૃષ્ટિ ખાવાની જરૂર છે જે પાણીમાં પહેલેથી હાજર છે; તેઓ સામાન્ય રીતે કોઈપણ બહારના ખોરાક વિના જીવી શકે છે.

ફક્ત ખાતરી કરો કે તળાવ પૂરતું ઊંડું છે જેથી જો તમે એવી જગ્યાએ રહેતા હોવ જ્યાં શિયાળામાં તાપમાન નિયમિતપણે શૂન્યથી નીચે જાય તો તે નક્કર સ્થિર ન થાય. તળાવના તળિયે ડાઇવિંગ કરીને માછલી શિયાળા માટે હાઇબરનેટ કરી શકે છે, પરંતુ જો પાણી નક્કર થીજી જાય તો તેઓ ટકી શકશે નહીં.

અન્ય પ્રાણીઓની જેમ, માછલીઓ પણ મળમૂત્ર બનાવે છે, જે આખરે આસપાસની જમીનમાં અને પાણીમાંથી બહાર નીકળી જાય છે. ત્યાં, તે તમારા છોડ અને પાકને વધુ પોષક તત્વો પ્રદાન કરી શકે છે.

ઉપસંહાર

કૃષિ વનીકરણના સંપૂર્ણ અવકાશની ચર્ચા કર્યા પછી, મને લાગે છે કે તે અજમાવવા યોગ્ય સાહસ છે; તે માત્ર ટકાઉ ખોરાક જ પૂરો પાડે છે પરંતુ અન્ય ફાયદાઓ ઉપરાંત આબોહવાને જાળવવામાં પણ મદદ કરે છે.

ભલામણો

હૃદયથી ઉત્કટ-સંચાલિત પર્યાવરણવાદી. EnvironmentGo પર મુખ્ય સામગ્રી લેખક.
હું લોકોને પર્યાવરણ અને તેની સમસ્યાઓ વિશે શિક્ષિત કરવાનો પ્રયત્ન કરું છું.
તે હંમેશા પ્રકૃતિ વિશે રહ્યું છે, આપણે રક્ષણ કરવું જોઈએ નાશ નહીં.

એક જવાબ છોડો

તમારું ઇમેઇલ સરનામું પ્રકાશિત કરવામાં આવશે નહીં. જરૂરી ક્ષેત્રો ચિહ્નિત થયેલ છે *